Kaşgarlı Mahmud Gerçekten Kaşgarlı mı?

Kaşgarlı Mahmud Gerçekten Kaşgarlı mı?

Yanlış

Kaşgarlı Mahmud Gerçekten Kaşgarlı mı?

Pek çoğumuzun iyi bildiğin bilmeyenlerin bile en azından bir kere adını duyduğu Seyyah Tarihçi Mahmut el-Kaşgâri kimdir?

Dîvânu Lugâti’t-Türk kitabının yazarıdır. Kitap, Türk lehçelerinin bilinen en eski ve ünlü sözlüğüdür, 11. yüzyıl Türk boylarının yaşadıkları coğrafya, gelenek ve görenekleri, inanışları, toplumsal yaşamları, etnik yapıları, dilleri, lehçe farklılıkları, tarihleri ve benzer konularda çok değerli bilgiler vermektedir.

Kaşgarlı Mahmud’un bu kitabı birçok yönden Türkoloji bilimi için eşsiz bir kaynaktır.

“Bulunuşuyla birlikte Türk dili tarihinin yeniden yazılmasını sağlayan ve Türkçenin karanlıktaki pek çok konusunu aydınlatan Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü bizlere kazandıran, Türklük biliminin (Türkoloji) kurucusu, Türk sözlükçülüğünün atası Kâşgarlı Mahmud’un hayatı hakkında ne yazık ki ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. “, Türk Dil Kurumu kendisinden böyle bahsetmiştir.

Dîvânu Lugâti’t-Türk dışında 500’den fazla eser yazmıştır. Türk tarihi ve Dünya tarihi için büyük önem arz etmektedir. Kendisi hakkında daha detaylı bir yazıyı başka zaman sizinle paylaşacağız. Bu yazıda yanlış bilinen bir doğruyu düzelttik.

“Kâşgarlı Mahmud adıyla tanınsa da eserinde babasının Barsganlı olduğu bilgisini vermesinden yola çıkılarak kendisinin de doğum yerinin Barsgan olduğu düşünülmektedir. Eserinin hiçbir yerinde kendisini Kâşgarîel-Kâşgarî (Kâşgarlı) gibi sanlarla anmayan Mahmud’un buna karşılık sürekli olarak Kâşgar’ı havasıyla, suyuyla, doğasıyla övmesi; hakanın yaşadığı şehir olarak nitelemesi, Kâşgar çevresindeki Adıg, Kası, Opal gibi yerleşim birimlerini kendi ili diye anması, o dönemde bir kültür merkezi olan Kâşgar’da yetişmiş olması bu büyük dil bilgininin Kâşgarlı adıyla anılmasını sağlamıştır.” TDK.

Prof. Dr. Tınçtıkbek K. Çorotegin’in Araştırmalarında Kaşgarlı Mahmut’un doğduğu yerden şöyle bahsetmektedir.

” Issık Göl’deki Barskan şehrinden çıkmıştır. Mahmud’un babası Hüseyin, Isık Göl’deki Barskan şehrinin valisiymiş. Çorotegin, Mahmud ibn Hüseyin el-Kaşgarî Barskanî’nin doğum yeri Barskan şehri ve Isık Göl ve onun halkı hakkında özel bir kısım ayırmıştır. Yazar, Barskan ismine lengüistik açıklama getirmiş, “Barsa (kaplan) ait kale, merkez, kasaba” anlamına geldiğini ifade etmiştir.”

Yani Kaşgarlı Mahmut Kaşgarlı değil, Barskanlıdır.

 

 

 

Kaynakça:

Yorum Yap